Welkom op Waternet

Context bij de Israëlische bufferzone in Zuid-Libanon: Geen oorlog om water, maar voor Israël is het wel een belangrijk geopolitiek puzzelstukje

Waterschaarste is geen natuurverschijnsel. Het is een maatschappelijk fenomeen: ze ontstaat door een steeds grotere vraag naar water, vervuiling van bestaande watervoorraden en een ongelijke verdeling ervan. De manier waarop we met waterschaarste omgaan, is daarom in de eerste plaats een politieke kwestie. Het gaat om keuzes: welk beleid voeren we, wie krijgt toegang tot water en wie betaalt de prijs van schaarste?

In veel landen is de watercrisis dan ook vooral een politieke crisis. Belangen, machtsverhoudingen en allerlei prioriteiten staan vaak duurzaam waterbeheer in de weg. Dat gebeurt ten koste van het welzijn en de welvaart van de samenleving als geheel, waarbij vooral de meest kwetsbare groepen het hardst worden getroffen.

Ook tussen landen spelen ongelijke machtsverhoudingen en tegenstrijdige belangen een belangrijke rol bij het beheer en de verdeling van gedeelde watervoorraden. Duurzaamheid en goed beheer staan daardoor niet altijd bovenaan de agenda. Het gevolg is krapte of zelfs een tekort, waarvoor uiteindelijk altijd iemand de prijs betaalt.

Deze website gaat over de geopolitiek van waterschaarste. Wie deze geopolitiek bestudeert, krijgt inzicht in de machtsstructuren en belangen die bepalen of watervoorraden al dan niet duurzaam of billijk worden beheerd. Zo wordt duidelijk hoe begrippen als “nationale veiligheid” soms worden gebruikt om slecht waterbeheer te verbergen. Die “verveiliging” van water maakt het probleem vaak alleen maar groter, omdat rationele oplossingen naar de achtergrond verdwijnen zodra er zogenaamd hogere belangen in het spel zijn.

In mijn onderzoek naar het waterbeleid in Palestina, Israël en Jordanië probeer ik te begrijpen waarom het in deze regio, met haar beperkte watervoorraden, zo moeilijk blijft om water beter en duurzamer te beheren.

De oorzaken zijn complex. Bezettingspolitiek, de ideologische betekenis van water, de belangen van bepaalde groepen en de druk van de eigen politieke achterban spelen allemaal een rol. Zulke factoren zorgen niet voor beter beheer of beleid en dus: meer water. Integendeel: ze houden verspilling en inefficiënt gebruik van water in stand.

Zo wordt de bezetting van de Palestijnse Gebieden door Israël gerechtvaardig, ook de schendingen van het internationaal recht die daarmee gepaard gaan. Zo wordt verklaard waarom Jordaniërs in de stad vaak maar één keer per week water uit de kraan krijgen. En zo wordt ook zichtbaar waarom wij in een supermarkt in Europa water “importeren” via landbouwproducten uit landen die zelf al met watertekorten kampen.

Alle betrokken partijen weten dat deze situatie op lange termijn onhoudbaar is, en toch blijft men dezelfde keuzes maken. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van toenemende politisering en verveiliging van waterschaarste.

Met deze website wil ik die onderliggende mechanismen zichtbaar maken en tegelijk zoeken naar manieren om die vicieuze cirkel te doorbreken.

Wat vind je in deze website?

De belangrijkste focus ligt op de regio van de Jordaan (Israël, Palestina,Jordanië, en in mindere mater Libanon en Syrië) maar we nemen ook de het Nijl mee (met vooral de geopolitiek van Egypte, Soedan en Ethiopië, naast de andere 10 landen uit het stroomgebied).
Momenteel zijn de meeste teksten in het Engels maar we proberen ook meer artikelen in het Nederlands te brengen, met informatie over de waterproblematiek in Vlaanderen en België, waar er rond duurzaam waterbeheer op dezelfde manier belangen en machtsstructuren meespelen.

Voor wie?

We schrijven hier voor wie op zoekis naar betrouwbare informatie over de problematiek van water in de wereld, maar daarvoor niet noodzakelijk in gespecialiseerde wetenschappelijke artikels wil duiken. Bijvoorbeeld voor leraren die hun lessen verder willen stofferen, voor journalisten die wat meer achtergrond zoeken voor een stuk over de internationale waterproblematiek, of voor andere geïnteresseerden die gewoon wat meer te weten willen komen.

Over mezelf

Stefan Deconinck

Ik ben politicoloog en historicus, met meer dan dertig jaar expertise over conflicten in het Midden-Oosten (vooral Israël en Palestina) en Oost-Afrika (Kenia, Oeganda, Somalië, Somaliland). Niet enkel kennis uit de boeken maar vooral veel ervaring op het terrein.
Door mijn focus op de geopolitiek van waterschaarste noem ik mezelf een “politiek hydroloog”. Ik onderzoek hoe water samenhangt met machtsverhoudingen, conflicten, ecologische veranderingen, klimaatverandering en menselijke veiligheid. Daarnaast ben ik actief als trainer rond waterdiplomatie.
Ik woonde tien jaar als expat in Oost-Afrika: in Kenia van 2010 tot 2017 en in Oeganda van 2017 tot 2020. Daarna verbleef ik twee jaar in Jordanië, van 2020 tot 2022. Ik heb ook expertise opgebouwd over Somalië en Somaliland.
Ik was onder meer verbonden aan het Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie, waar ik werkte rond terrorisme, piraterij en en 'conflicten van de toekomst', en aan de Universiteit Gent, meer bepaald de Vakgroep Conflict en Ontwikkeling en het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (CDO).

Zie ook mijn profiel op LinkedIn en ResearchGate

In de media:

"Het is gelijkaardig aan een ziekenhuis aanvallen": worden ontziltingsinstallaties doelwit bij oorlog in Iran?. Interview voor VRT NWS Terzake, 31/03/26.
Water als wapen in het verleden en het heden. Interview for VPRO OVT - NPO 1, 15/3/26.
Waarom naast olie ook drinkwater een kopzorg is voor de Golfstaten. Interview for VRT-Radio, 6/3/26.
Het waterpeil van de Dode Zee daalt steeds verder, en daar zit ook het conflict in het Midden-Oosten voor iets tussen. Interview for VRT-Radio, 14/05/25.
L'eau manque cruellement dans la bande de Gaza. Interview for Radio Télévision Suisse, 25/10/23.
La guerre de l'eau est une autre facette de l'affrontement entre Israël et les Palestiniens. Interview for Novethic, 10/10/23.

Contact: Stefan.Deconinck(at)gmail.com

Voorlopig staat hieronder enkel nog een lijstje met links naar de Nederlandse pagina's maar we werken aan wat meer inhoud.

Send by email

share with Whatsapp