Waarom deze website?
Waterschaarste is geen natuurverschijnsel: het is een maatschappelijke kwestie, die te maken heeft met steeds grotere vraag naar water, vervuiling van bestaande watervoorraden en ongelijke verdeling. Hoe je omgaat met waterschaarste, is daarom in de eerste plaats een politiek probleem: het gaat om keuzes om een bepaald beleid te voeren. De watercrisis in veel landen is daarom ook een politieke crisis, waarbij belangen en machtsrelaties in de weg staan van duurzaamheid en goed waterbeheer, ten koste van welzijn en welvaart van de hele samenleving - met de meest kwestbaarsten die het hardst worden getroffen.
Ook tussen landen bestaan er ongelijke machtsrelaties en tegenstrijdige belangen wanneer het gaat om het beheren en verdelen van gemeenschappelijke watervoorraden. Duurzaamheid en goed beheer staan daardoor niet altijd aan de top van het prioriteitenlijstje. Dat zorgt dan voor waterschaarte, en iemand moet daarvoor de prijs betalen.
Deze website gaat over de geopolitiek van waterschaarste. Als je de geopolitiek van waterschaarste bestudeert, leer je de machtsstructuren kennen en leg je de belangen bloot die meespelen in de keuze om watervoorraden al dan niet duurzaam te beheren. Je ontdekt dan hoe o.a. 'nationale veiligheid' wordt gebruikt als excuus om slecht waterbeheer te maskeren. Verveiligen van water maakt de zaak alleen maar erger: het zorgt ervoor dat er niet meer op een gewone, rationele manier kan worden nagedacht aan oplossingen omdat er opeens 'hogere belangen' meespelen.
In mijn onderzoek rond het waterbeleid in Palestina, Israël en Jordanië, zoek ik uit hoe het komt dat het zo moeilijk is in dit gebied, met zijn beperkte watervoorraden, om beter gebruik te maken van die watervoorraden - de Jordaan en de ondergrondse waterlagen. Dat heeft te maken met een aantal factoren, zoals bezettingpolitiek, het ideologische belang van water, het bedienen van belangengroepen en de eigen politieke achterban. Dat is allemaal belangrijk voor je eigen politieke invloed, maar het levert weinig extra water op - in tegendeel, het houdt juist verspilling en inefficiënt gebruik van water in stand. Het rechtvaardigt de bezetting van de Palestijnse Gebieden door Israël en de inbreuken in internationaal recht die daarmee te paar gaan, het rechtvaardigt waarom Jordaniërs die in de stad wonen maar 1 keer per week kunnen rekenen op water uit de kraan, het rechtvaardigt waarom we in een Belgische supermarkt water kunnen kopen in de vorm van landbouwproducten, uit landen met een watertekort.
Alle betrokkenen weten dat het zo de verkeerde kamt uit gaat, en toch gaan ze er mee door. Het wordt een vicieuze cirkel die weer leidt tot grotere politisering en verveiliging van waterschaarste.
Die achterliggende redenen wil ik in kaart brengen en daarmee ook zoeken naar een uitweg om die vicieuze cirkel te breken.
Wat vind je in deze website?
Het grootste deel van Waternet is opgesteld in het Engels, omdat we daarmee nu eenmaal het grootste doelpubliek bereiken. De belangrijkste focus ligt op de regio van de Jordaan (Israël, Palestina,Jordanië, en in mindere mater Libanon en Syrië) maar we nemen ook de het Nijl mee (met vooral de geopolitiek van Egypte, Soedan en Ethiopië, naast de andere 10 landen uit het stroomgebied).
We proberen in de toekomst ook een stukje van de website verder uit te bouwen in het Nederlands, met informatie over de waterproblematiek in Vlaanderen en België, waar er rond duurzaam waterbeheer op dezelfde manier belangen en machtsstructuren in kaart gebracht kunnen worden.
Voor wie?
We schrijven hier voor wie op zoekis naar betrouwbare informatie over de problematiek van water in de wereld, maar daarvoor niet noodzakelijk in gespecialiseerde wetenschappelijke artikels wil duiken. Bijvoorbeeld voor leraren die hun lessen verder willen stofferen, voor journalisten die wat meer achtergrond zoeken voor een stuk over de internationale waterproblematiek, of voor andere geïnteresseerden die gewoon wat meer te weten willen komen.
Over mezelf
Stefan Deconinck
- Ik ben historicus en politicoloog (internationale betrekkingen), met ruime ervaring in beleidsgericht onderzoek en analyse. Interessegebieden: environmental change en veiligheid, waterdiplomatie en environmental peace building, duurzame ontwikkeling
- Ik werkte als onderzoeker onder meer voor de Universiteit Gent, de Katholieke Universiteit Brussel en het Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie
- Ik woonde en werkte in Kenia (2010-2017), Oeganda (2017-2020) en Jordanië (2020-2022);
ruime onderzoekservaring in Palestina en Israël, met veldonderzoek rond de politieke aspecten van water; betrokken bij training over waterdiplomatie in de regio. - Zie ook mijn profiel op LinkedIn en ResearchGate
Contact: Stefan.Deconinck(at)gmail.com
Voorlopig staat hieronder enkel nog een lijstje met links naar de Nederlandse pagina's maar we werken aan wat meer inhoud.
- Water en de oorlog in Gaza (2025)
- De waterkringloop in het Antropoceen (2021)
- Artikel: Waterconflicten in de 21ste eeuw: kiezen tussen “veiligheid” en ontwikkeling (2012)
- Klimaatverandering en veiligheid: het Belgische en Europese beleid (2010)
- Water als conflictstof: hoe ‘veiligheid’ een hinderpaal is voor ontwikkeling (2010)
